Anh Dai Dien Dieu Trị Covid19

Điều trị di chứng Hậu Covid19 bằng Đông y: Nguyên lý và bài thuốc

Sau khi bị Covid19, hầu hết người bệnh đều trở nên khỏe mạnh và bình thường trong vòng vài tuần. Tuy nhiên, một số người lại gặp phải một loạt các vấn đề về sức khỏe kéo dài từ bốn tuần trở lên. Có người sau khi đã xét nghiệm âm tính 2-3 tháng mà vẫn còn mệt mỏi, khó thở, hụt hơi, mất ngủ… Tình trạng này được biết đến như là di chứng hậu COVID19 hay hội chứng hậu COVID19.

Video Bác sĩ Nguyễn Hữu Trường tư vấn điều trị di chứng Hậu Covid19

Không chỉ những người bị Covid19 có triệu chứng nặng mới bị di chứng mà những người có triệu chứng nhẹ hay thậm chí không có triệu chứng vẫn có thể gặp phải. Di chứng Covid19 thường có các triệu chứng sau đây:

– Khó thở, hụt hơi, có đàm, ho nhiều, đau tức ngực

– Ăn kém khó tiêu, tiêu chảy, sụt cân, teo cơ

– Mệt mỏi khi gắng sức, chóng mặt hoa mắt

– Mất ngủ, rối loạn lo âu, trầm cảm, tim đập nhanh

Dieu Tri Hau Covid 19 9
Khó thở, hụt hơi, có đàm, ho nhiều, đau tức ngực rất thường gặp sau Covid19

Khó thở, hụt hơi, ho, có đàm, đau tức ngực là các triệu chứng hậu covid 19 rất thường gặp

Sau mắc Covid19, tùy theo cơ địa và mức độ viêm phổi trước đó của người bệnh, mà có thể bị xơ phổi nặng nhẹ khác nhau. Nếu sẹo xơ ở phổi ít, vùng phổi lành có thể bù được chức năng hô hấp nên không gây ra di chứng. Nhưng nếu sẹo xơ dày đặc hoặc các phế nang bị bít tắc nhiều, thì sẽ có thể làm phổi giảm khả năng co giãn khi hô hấp mà gây ra di chứng hậu covid: khó thở, hụt hơi, ho, có đàm, đau tức ngực.

Dieu Tri Hau Covid 19 5
X-quang tổn thương phổi sau Covid19

Theo Đông y, phế (phổi) chủ khí, quản hô hấp. Phế là tạng thích nhuận – ghét táo, tức là tạng phế thích sự ẩm ướt mát mẻ và ghét sự khô nóng. Tạng phế khỏe mạnh và hoạt động tốt nhất khi thời tiết có độ ẩm và mát mẻ. Và sẽ bị khó chịu, dễ bị bệnh khi môi trường khô nóng.

VD: chúng ta cảm thấy dễ chịu khi hít thở lúc trời mưa, gần hồ nước… Và cảm thấy khó chịu khi hít thở lúc trời nắng nóng hay ở gần bếp lò.

Dieu Tri Hau Covid 19 6
Cảm giác dễ chịu khi hít thở gần hồ nước, nơi mát mẻ

Tình trạng viêm phổi, sốt và ho nhiều trước đó đã làm cho phế âm hư hao, tân dịch khô khan, phế mất đi sự nhu nhuận, mềm mại mà trở nên khô táo, khiến phổi bị tổn thương. Lúc này, người bệnh thường thấy người nóng nhiệt, khô họng, khàn tiếng, ho khan, tức ngực Vì phổi bị tổn thương nên phế khí hư, công năng hô hấp suy giảm mà gây nên ho, khó thở, hụt hơi, tiếng nói nhỏ, vận động gây hao khí càng thấy mệt hơn. Phế khí hư làm cho thủy dịch không được phân bố đồng đều, tụ lại ở phế, thượng nghịch mà gây nên ho, có đờm loãng. Lúc này, Đông y sẽ dùng pháp điều trị là Bổ phế khí, tư âm nhuận phế

Giai đoạn hậu Covid19 người bệnh cũng hay gặp các triệu chứng ăn kém khó tiêu, tiêu chảy, teo cơ, sút cân

Đông y có câu “thượng bệnh cập trung”. Tức là tạng phế nằm ở thượng tiêu còn Tỳ (tức lá lách) nằm ở trung tiêu. Tỳ và Phế có quan hệ tương sinh. Bệnh ở phế nặng hoặc lâu ngày sẽ làm cho công năng của tỳ bị thất thường nên tỳ khí hư.

Dieu Tri Hau Covid 19 13
Tỳ Thổ sinh Phế Kim

Tỳ chủ cơ nhục và chủ vận hóa thức ăn thành các chất tinh vi rồi phân bố đến các tạng phủ khác. Nếu tỳ khí hư nhược, rối loạn công năng kiện vận, gây rối loạn chất tinh vi, thủy thấp không được vận chuyển gây nên ăn kém, khó tiêu, bụng trướng đầy; thức ăn không được tiêu hóa, tồn đọng ở đường ruột gây nên đại tiện lỏng nát. Tỳ hư làm nguồn sinh hóa bất túc, không thể cung cấp nuôi dưỡng đến chi thể, cơ nhục cho nên xuất hiện chân tay mệt mỏi, cơ nhục teo nhão, sút cân. Trên thực tế có những BN sút 5-10 kg sau điều trị Covid.

Lúc này cần phải kiện tỳ khí để giúp người bệnh phục hồi chức năng tiêu hóa tốt hơn. Tỳ và Phế có quan hệ tương sinh, Tỳ thuộc hành Thổ sinh Phế thuộc Kim. Vì vậy, Kiện tỳ không chỉ giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn mà còn hỗ trợ bổ phế tốt hơn, cũng là pháp điều trị “Bồi thổ sinh kim” của Đông y.

Triệu chứng mệt mỏi khi gắng sức, chóng mặt hoa mắt và sắc diện trắng nhợt là do khí huyết hư

Hồng cầu có khả năng biến dạng rất cao mà không bị vỡ, rách khi di chuyển qua các mao mạch chật hẹp. Nghiên cứu về bệnh Covid19 gần đây cho thấy, ở một số BN covid 19, có 1 tỷ lệ lớn các tế bào hồng cầu không còn khả năng biến dạng, nên khó di chuyển qua các mạch máu nhỏ, dễ gây tắc nghẽn mạch máu, làm cho máu khó lưu thông về các tạng phủ, gây ra các bệnh lý ở tạng phủ đó. Đông y cho rằng, khí huyết đồng nguyên (tức là cùng hóa sinh và chuyển hóa lẫn nhau). Khí huyết là nguồn nuôi dưỡng và duy trì hoạt động của các tạng phủ. Khí huyết sung túc, lưu thông tốt, tạng phủ sẽ làm việc bình thường, cơ thể khỏe mạnh.

Dieu Tri Hau Covid 19 15

Người bệnh nặng, bệnh lâu ngày thường làm công năng sinh khí tạo huyết của tạng phủ hư tổn, làm cho khí huyết thiếu hụt, máu đưa lên nuôi dưỡng vùng đầu mặt không đầy đủ nên gây chóng mặt, hoa mắt, mệt mỏi khi gắng sức, sắc mặt trắng nhợt hoặc ám vàng. Pháp điều trị Bổ khí huyết được dùng trong trường hợp này, giúp tăng sinh huyết mới, tăng lưu thông huyết, phục hồi các mạch máu và tạng phủ hư tổn.

Mất ngủ, rối loạn lo âu, trầm cảm, tim đập nhanh là do tổn thương tâm lý và tinh thần của người bệnh trong quá trình điều trị Covid 19

Lý luận Đông y cho rằng, tâm chủ huyết, tàng thần. Khi bệnh nặng tổn thương công năng tạo thành âm huyết hoặc do tình chí thái quá (căng thẳng, lo lắng, hoảng sợ quá mức) lâu ngày sẽ làm tâm huyết hư suy. Tâm huyết hư làm cho thần minh không yên gây hồi hộp, lo âu, trống ngực, hay quên, hay mê, giật mình, mất ngủ. Khi đó sẽ dùng pháp điều trị là Dưỡng tâm huyết.

Dieu Tri Hau Covid 19 4

Trên thực tế, người mắc Covid thường bị ám ảnh về những cơn khó thở hay nỗi sợ hãi về cái chết, cộng thêm với nỗi lo lắng về khả năng tái phát, tái nhiễm, di chứng… làm cho họ mất ngủ và căng thẳng. Đôi khi di chứng mất ngủ, rối loạn lo âu lại gây tổn hại về thể chất và tinh thần cho người bệnh nhiều hơn khi mắc bệnh Covid.

Bài thuốc điều trị di chứng Hậu Covid19

Để phục hồi di chứng Covid một cách toàn diện, cần một bài thuốc có các tác dụng bổ phế khí, tư âm nhuận phế, kiện tỳ khí, dưỡng tâm huyết và ích khí huyết. Theo đó, lấy bài thuốc Lục Quân Tử Thang có tác dụng Bổ phế khí, kiện tỳ, hóa đàm được dùng làm gốc. Sau đó gia thêm vị để nâng cao tác dụng và phù hợp với triệu chứng từng người.

Thành phần của Bài thuốc Lục Quân Tử thang gồm: Nhân sâm, Bạch linh, Bạch truật, Cam thảo, Trần bì, Bán hạ. Gia thêm Hoàng kỳ để giúp Nhân sâm ích khí kiện tỳ bổ phế. Để thêm tác dụng tư âm nhuận phế gia thêm: Bạch hợp, Mạch môn, Thiên môn… Để thêm tác dụng bổ huyết dưỡng tâm gia thêm Đương quy, Hồng táo. Nếu có thêm triệu chứng mất ngủ, hồi hộp, tim đập nhanh thì cần bổ sung thêm các vị thuốc dưỡng tâm an thần: Phục thần, Viễn chí, Toan táo nhân.

Dieu Tri Hau Covid 19 17
Bệnh nhân tập thở trong giai đoạn phục hồi Covid19

Các di chứng hậu Covid thường do công năng của tạng phế, tỳ, tâm và khí huyết bị hư tổn. Đông y điều trị bằng pháp bổ phế khí, tư âm nhuận phế, kiện tỳ khí, dưỡng tâm và bổ khí huyết. Từ đó giúp các tạng hư tổn được phục hồi mà không còn các triệu chứng khó chịu như vừa nêu. Trong giai đoạn phục hồi sau covid, người bệnh cũng nên chú trọng những điều sau:

– Tập thở tích cực và đều đặn để phục hồi chức năng hô hấp của phổi

– Ăn uống đủ dinh dưỡng giúp cơ thể phục hồi khối cơ, giúp sửa chữa các hư hỏng của tế bào ở các cơ quan, và khôi phục các kho dự trữ dưỡng chất trong cơ thể.

– Thư giãn, thả lỏng, để thần kinh bớt căng thẳng, cơ thể nhanh trở lại trạng thái cân bằng

Dieu Tri Hau Covid 19 18

Cảm ơn các bạn đã quan tâm theo dõi
Thân chúc các bạn luôn mạnh khỏe

Bác sĩ CK1 YHCT Nguyễn Hữu Trường